Het station Eindhoven is een typisch wederopbouwproduct, maar het is geen zielloze functionalistische doos. Integendeel. Dat zie je meteen als je naar buiten loopt. Even doorlopen, omdraaien, en… Meneer Philips als verdwaasde bejaarde in brons op een keurig verzorgd plantsoentje. En daarachter… hela, dat lijkt wel een Philips radio! En als iets ergens op lijkt dan is het dat meestal ook. Niet verwonderlijk, want Eindhoven en Philips zijn natuurlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden

Lijkt heel origineel, maar is het niet. Het Amsterdamse Trippenhuis (1660) heeft bijvoorbeeld al schoorstenen als kanonnen. Wapenhandel leverde het geld. In Eindhoven waren dat dus radio’s. In Eindhoven is dat motief echter wel wat verder doorgetrokken

Op een echte radio biedt de glazen voorkant plaats aan allerlei zendstations. Hilversum, Wenen, Kopenhagen etc. De wereld ligt aan je voeten, maar in de praktijk is er niemand die er naar luistert. Keuzes zijn leuk, maar kiezen niet. Meer dan een paar zendstations worden er dus nooit gebruikt. Hier is dat net zo. De bestemmingen die je kunt bereiken zijn behoorlijk gelimiteerd omdat Eindhoven maar een beperkt knooppunt is.

Dat geldt niet voor de andere zijde. De achterkant van zo’n audioproduct is doorgaans een drama van design en biedt op volstrekt onlogische wijze plaats aan een onstuitbaar groeiende kluwen hopeloos in de war rakende draden die eindeloos stof verzamelen en op de lange duur tot wanhoop leiden. Dat is bij deze stenen OV-radio ook het geval. De haveloze achteringang biedt aansluiting op ongeveer elk gat in de omgeving, maar de lijn er naar toe is niet te ontdekken. Het busstation dus. Er is geen aandacht aan het uiterlijk besteed, en waar dat wel het geval is had men het beter kunnen laten. De overeenkomst met een radio is wat dat betreft heel wat tijdlozer dan aan de voorkant.

Om het allemaal nog wat echter te maken bezit het station ook nog een enorme tot niets dienende toren. Die kloeke pilaar verbeeldt natuurlijk een antenne, geen twijfel mogelijk. En bij nadere beschouwing zet die vorm zich voort in de hele omgeving door de gelijkvormige serie pijlers langs de spoorbaan. Net als radiogolven natuurlijk … heel educatief. Ook de motieven van van vrolijke vierkantjes planten zijn over het hele ensemble aangebracht als evenzovele zinloze knopjes van een audiomeubel.

Snel terug lopen naar de ingang. Daar prijkt op een soort tempelachtig uitbouwtje een fries met allerlei beeldhouwwerk. Vrolijke figuurtjes rondom de teksten IK KOM en IK GA prenten de voorbijganger in het reizen als een vreugdevolle bezigheid te zien. Het werkend bestaan als schoolreisje! Die boodschap wordt er binnen overtuigend verder ingeramd. Daar is weliswaar flink gemoderniseerd, maar de oorspronkelijke gang is als een soort stiltegebied gespaard. De originele tegels en de fraaie vloer geven een prachtig beeld van de zorg waarmee dit alles is aangelegd. Fijne bloemen en allerlei aardige zaken roepen echter wel een infantiel sfeertje op waardoor je je gaat afvragen of hier niet ooit een kleuterschool gevestigd was. Even verderop is vanaf de trap naar de stationsrestauratie (vroeger kon je op een station goed eten) een gebrandschilderd raam te bewonderen dat alweer zo’n juichende verwijzing geeft naar allerlei moois dat de reiziger te wachten staat. En zo is er nog veel meer te ontdekken dat de aandacht afleidt van alles wat treinreizen zo vervelend kan maken.

Eigenlijk is dit station dus best irritant. Als een ouderavond op de basisschool. Je krijgt een hoop details die je niet nodig hebt, maar wel een prettig gevoel moeten geven. Je kunt er niets slechts over zeggen, maar je wilt dat natuurlijk wel, want ergens kriebelt het.  
Misschien komt dat wel door dat alles hier alles wel goed, mooi en braaf is, maar eigenlijk ook ontzettend saai en onrealistisch. En het rondlopen door de wondere wereld van de radio heeft toch iets van een truttige mix van een lagere school en Chriet Titulaer. Dat maakt het niet alleen belerend en onbevredigend, maar eigenlijk ook een ook beetje eng. Juf is overal indringend aanwezig. En ze doet tegen beter weten in haar uiterste best krampachtig een perfecte wereld voor de reizigers uit te rollen.

Dat maakt het station tot een soort architectonisch sedatief. Alsof je bewust wordt bedwelmd tot een soort willoze pop die blijmoedig door de gedroomde industriële massamaatschappij van de jaren ’50 waggelt. Dag in, dag uit. Thuis wachten de Stepford Wives in halflange bloemetjesrokken op de hardwerkende reizigers met eten en een toetje. De naoorlogse idylle in optima forma! Het zou meneer Philips als muziek in de oren hebben geklonken en dat is vast geen toeval.

Wie het niet meer uithoudt doet er goed aan meteen naar de sporen te vluchten. Hier is per ongeluk iets aanwezig dat een uitweg biedt. Het dak bestaat uit een brute grijze staalconstructie. Die heeft niets meer met educatie te maken. Het zijn namelijk geen gewone balken, maar geallieerde Bailey-bruggen die na de bevrijding zijn blijven liggen. Ze werden destijds dankbaar gebruikt omdat de staaltekorten om een pragmatische oplossing vroegen. Naast al die dwingende zoete knusheid kom je hier dus per ongeluk toch nog in contact met de échte wereld. Éven de knop om! Niet op de radio, maar in het echt.

---

Station Eindhoven, gebouwd in 1956 naar een ontwerp van Koen van der Gaast.Gebrandschilderd glas van Lex Horn (1954). De afgelopen jaren werd het verbouwd om het aan de tijd aan te passen. Het originele gebouw is inmiddels een rijksmonument en zijn details zijn met veel respect behandeld en prachtig gerestaureerd.