Het station van Haarlem is misschien wel het mooiste van de dit land. Daar merk je weinig van als je het gebouw uitloopt, want het stationsplein behoort zonder meer tot de lelijkste in zijn soort.

Dat stationsplein was nooit erg ruim bemeten of representatief. Het station werd namelijk aanvankelijk van de stad gescheiden door de fabriek van Beynes waar rollend materieel voor de spoorwegen werd gemaakt. In de jaren ’50 viel het doek voor de fabriek. Het vrijgekomen stukje land werd gebruikt om er iets neer te zetten dat misschien nog wel aanstootgevender was dan de eerlijke arbeiderstempel van weleer: de Beyneshal.

Het betonnen monster herbergt een sporthal. Sporthallen zijn nooit mooi, maar hier is de lelijkheid een stukje opgevoerd. Dat lukte door het ding te kruisen met zo’n andere lelijke soort uit de architectuurdierentuin: de parkeergarage. Zo versperren de ineengestrengelde Beyneshal en parkeergarage sinds het midden van de jaren ’70 als twee monsterlijke parende betonnen padden de blik op het centrum.

Een bezoekje aan die wat onsmakelijke combinatie loont de moeite. Via een morsig trapje pal tegenover de oost ingang van het station klim je in een wereld die aan het decor van een dystopische misdaad serie doet denken. Letterlijk hoogtepunt is de overspanning van het steegje door een bruggetje dat als een cafetaria is ingericht. Je hoeft niet naar binnen te gaan om te raden wat hier gebeurt. De sfeer van bier, frituurvet en Nederlandstalige hits is zelfs van een afstandje voelbaar. Het ranzige randje van de sportwereld. Niet gezond voor het lichaam, en al helemaal niet voor de geest.

Het steegje leidt naar een terras dat via brede trappen weer aansluiting geeft op de rest van het stationsplein. Daar wordt meteen duidelijk dat de Beyneshal nog meer verrassingen in petto heeft: Hij maakt namelijk deel uit van iets groters: het multifunctioneel complex Berensteyn. Ook deze naam grijpt terug op het verleden. Tot de herinrichting van de jaren ‘60 bevond zich hier een 19^e eeuws hofje -het Berensteyn hofje. Klinkt romantisch, maar het was in feite een vorm van armenzorg. De vorm van het hofje is voor kenners nog enigszins af te lezen aan de plattegrond, maar je hebt er veel fantasie voor nodig.  Als er al sprake is van continuïteit lijkt die vooral verticaal vorm gegeven: De shabby flat herinnerd in niets aan knusheid en wekt evenmin de indruk een vrijwillig onderdeel van de woon carrière te zijn.

Beresteyn en Beyneshal zitten vol met leuke stukjes ruimtelijk denken uit de jaren ’70: steile trappen, terrassen, hekjes en onvindbare ingangen. Alles uitgevoerd in machinale baksteen, afbladderend staal en natuurlijk veel beton. Onverwachte en disfunctionele hoekjes vormen muffe en vochtige plekjes die alle vormen van afval een veilig toevluchtsoord bieden.

Inmiddels heeft het droefgeestige complex zelf zo’n status verworven. Het verspert het verkeer en degradeert de omliggende straten tot overvolle en verwaarloosde verkeersaders. Lang zal het niet meer duren, want de sloop van de Beyneshal staat al enige tijd op het programma. De twee parende betonnen padden zijn in tegenstelling tot hun vriendelijke soortgenoten in de vrije natuur namelijk niet beschermd. Gelukkig heeft hun jarenlange voortplantingspoging alleen het stationsplein besmeurd en geen nakomelingen in het centrum opgeleverd. Wie weet komt het dus toch nog goed met Haarlem.

---

De Beynesfabriek werd in 1950 verplaatst naar Beverwijk en in 1963 gesloten. De Beyneshal openende in 1975 haar deuren. Het uit dezelfde tijd daterende multifunctioneel complex berensteijn bestaat uit woningen en kantoren. De rooilijn herinnert nog aan het hofje. Dat 19e Berensteijn hofje werd samen met het daarachter gelegen Codde hofje tijdens de bouw van het complex in nieuwe vormen weer opgebouwd aan de rand van Haarlem. De hal staat op de nominatie voor sloop, voor Berensteijn staat een complete herontwikkeling op het programma. Het schijnt een ‘fijne plek’ te gaan worden. Ik ben benieuwd. Om de herinnering levend te houden een uitgebreide fotoserie onderaan deze pagina. Vooralsnog zijn Beyneshal en Berensteyn makkelijk te bereiken met het OV. Te makkelijk eigenlijk: vanuit het station bots je er automatisch tegenaan.

Fotogalerij Beyneshal en Berensteyn. Link opent in nieuw venster.

/