Vooruitgangsstraat. Zo’n straatnaam klinkt te optimistisch om realistisch te zijn. Behalve misschien in Duckstad. Het dan eigenlijk ook vreemd dat je nooit een Achteruitgangsstraat ziet. Of bijvoorbeeld een Stagnatiedreef en een Aftakelingsplein. Officieel dan. Want hier Brussel kom je behoorlijk in de buurt.

Een prominente bewoner van deze straat is het CCN. Het Communicatie Centrum Noord. Het werd ooit gerealiseerd in het kader van het zgn. Manhattanplan. Dit werd In de jaren ’60 ontwikkeld en moest de voorspoed die het gelijknamige gebiedje in New York scheen uit te stralen ook naar de Belgische hoofdstad halen. Als beoogd kruispunt van twee Europese snelwegen werd hier een kantoorwijk en een verkeerscentrum geprojecteerd. Het CCN dus.

Een klein probleem was dat op de bewuste plek al een wijk stond en de geplande verbindingswegen nog niet aanwezig waren. Om daar wat aan te doen werd de aanval op de stad ingezet. Dat ging niet zachtzinnig maar het was wel effectief. Alsof er gebouwd moest worden voor de Olympische spelen… Wie tegenwoordig door de Noordwijk wandelt kan zich niet voorstellen dat hier ooit gewoond werd.

De snelwegen, levensaders van het project, kwamen er nooit. Het CCN echter wel. Die naam zegt niet veel, daarom hier een korte uitleg. Het is een multimodaal en multifunctioneel platform met bussen, trams, treinen, metro’s, taxi’s en postvoorzieningen, alsook een centrum voor telefoon, telex en telegraaf. Uitgangspunt waren gescheiden verkeersstromen.¹ Autoverkeer onder, voetgangers boven. Die tekst maakt natuurlijk ook niet veel wijzer, de aanblik des te meer.

Dit voorschot op de toekomst manifesteert zich als enorme grindbetonnen bak met ramen als schietgaten en grote balkons. Die wereldvreemde fantasie werd passend omzoomd door enorme flats als verticale afvoerput voor onfortuinlijke Brusselaars. Hoewel het falen van deze rationele bouwwijze toen al duidelijk was aangetoond werd er doodleuk doorgebouwd van 1972 tot 1982.

In de jaren ‘90 werd het geheel opgeknapt met een postmoderne ophoging voor de Brusselse administratie. Post modernisme klinkt hip, maar als anything goes kan er ook gewoon een soort kitsch ontstaan. Hier in ieder geval wel. Laat het even op je inwerken. De bovenbouw lijkt op een sigarenreclame, een pretpark of de gevel van een gokpaleis in Las Vegas. Dat laatste gezien de betrouwbaarheid van het OV natuurlijk wel een goede keuze.  

Zo ging het CCN in een nieuwe gedaante verder. De multimodale en multifunctionele beleving is echter op z’n zachtst gezegd wat teleurstellend.
Buiten lopen wat schimmige gestalten rond en er staan her en der wat groepjes mensen te wachten op een goedkope bus richting beter leven. Vuilniszakken zijn prominent aanwezig. De meeste interactie komt van geblindeerde 4-wheel drives die allerlei pakjes afleveren. Binnen is het niet veel beter. De naargeestige binnenruimte is grotendeels leeg en wordt gebruikt door personen die hier duidelijk niet op vrijwillige basis zijn beland. De terrassen van de voetgangerszone lijken te zijn ingenomen door lokale gangs die de voorheen openbare ruimte tot territorium hebben herschapen. Naast hun intimiderende gekijk wordt dat effectief gemarkeerd door een doordringende hasj- en pislucht.

Betondonoren

Het CCN heeft nog meer in petto: kijk je even de andere kant op-een begrijpelijke reactie -dan wordt je getrakteerd op twee hoge betonnen staken die geen enkele functie lijken te hebben. Het zijn de liftschachten van het voormalige WTC 1 en 2. Ze werden in 1976 opgeleverd als eerste bewoners van de Noordruimte. Oorspronkelijk was daar een 400 meter hoge toren geprojecteerd, maar maar uiteindelijk werd die hoogte opgesplitst in twee torens van elk zo’n 100 meter hoogte. Te laag om indruk te maken, maar hoog genoeg om de stad te verpesten. Ondanks hun jonge leeftijd werden ze onlangs gesloopt voor een nieuw veelbelovend project. ZIN! (een verklaring voor deze pakkende naam wordt nergens gegeven). Een nieuwigheidje; 95% van het materiaal schijnt te worden gerecycleerd. Zo wachten deze betonnen donororganen op een 2^e leven als kernen van een nieuw te bouwen complex. Heel ZINnig, dat wel.

Zo wordt er vrolijk verder gebouwd aan dit wonderlijke stukje van de Belgische hoofdstad. Hier is geen sprake van gezonde communicatie, daar had hier nooit al iemand ZIN in. Het Communicatiecenrum heeft daar niets aan veranderd. Maar er is vooral geen vooruitgang. Hier aan de Vooruitgangsstraat zijn de jaren ’60 gewoon nooit voorbij.

---

Communicatiecentrum Noord (CCN) werd tussen1974 tot 1982 gebouwd als uitbreiding vn et Noordstation door de Groupe Structures . Van 1992 tot 1994 kreeg het CCN een postmoderne verhoging ( architecten: von Vittorelli, Ferriere en Van Campenhout) waarin de diensten van de Brusselse Administratie werden gehuisvest. 
De Noordruimte ligt op de plaats van een voormalige volkswijk, de Noordwijk. Grote voortrekker van de Noordruimte was Paul Vanden Boeynants (1919-2001) .Deze zakenman-politicus werd zelfs enige tijd premier, maar raakte in opspraak door fraude en werd veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf voor belastingontduiking.