Ooit was Nederland in de ban van een gevreesde aandoening: Flatneurose. Nu volledig vergeten, maar in de jaren ’70 een bekend fenomeen.
Wat was er aan de hand? De enorme hoogbouwcomplexen die in de jaren ’60 overal uit de grond schoten waren gepland als ideale biotopen voor de moderne mens. Dat utopische woud der verwachting bleek echter in de praktijk een ordinaire betonjungle te zijn. Een slecht ontworpen dierentuin voor mensen.

Met de traditionele gezinssituatie uit die tijd kwam dat erop neer dat de vrouwtjes voor dag en dauw opstonden om een ontbijt te maken. Dat werd dan weer opgegeten door de mannetjes die ‘s ochtends massaal naar hun jachtgebied vertrokken. De vrouwtjes bleven wachtend op een behouden thuiskomst achter. Na het opruimen van het ontbijt, de kinderen naar school brengen en vlijtig poetsen en schrobben in het moderne nest was er genoeg tijd voor… Ja wat eigenlijk? 

Anders dan de mannetjes die groepsgewijs te keer gingen in het werkveld, bleven de vrouwtjes solitair achter in de betonjungle. Een veilige biotoop, maar oersaai.

Gewoon contact was daar niet zo makkelijk als in de knusse volksbuurt van weleer. Dan maar over de galerij, de lift in, en via een loopbrug naar de verlossende sherry in het winkelcentrum. En dat allemaal met een onvermijdelijk uitzicht op metershoog beton en een keur aan goedkope bouwmaterialen. Dag in, dag uit. Als evenzovele anonieme Panther van Rilke in de betonjungle. (Ja, goede kunst is tijdloos). Al snel bleek dat we hier met een heus maatschappelijk probleem te doen hadden. 

^{Het knusse winkelcentrum van Vollenhove (Zeist)}

Het bleek dat de flats niet alleen de woningnood oplosten, maar ook sociale structuren. Flatneurose werd een begrip en langzamerhand drong het door dat deze woonvorm tóch niet zo geschikt was voor de menselijke soort. Langzaam maakte de hoogbouw plaats voor allerlei eenvormige woonwijken met knusse kronkelstreaatjes en woonerven. Een oplossing met gebreken trouwens. Omdat je daar constant verdwaalde waren de flats van weleer de enige bakens die je enigszins zeker uit deze nieuwe stenen hel konden loodsen. De sloop van flats en de opkomst van de tweeverdieners waardoor mannetjes en vrouwtjes weer allebei actief over het werkveld konden draven zorgden er voor dat flatneurose langzaam verdween. 

De Wassenaarvariant

Flatneurose is dan wel verdwenen, maar de symptomen niet. Er heeft zich een Wassenaarvariant verspreid die het goed doet. Bevattelijk zijn vooral vrouwen van succesvolle rijke topmannen die zich ondanks al die weelde behoorlijk beginnen te vervelen in hun eenzame vrijstaande villa’s. Als hun alfamannetjes weer een nieuw wijfje hebben gescoord en hun echtgenote verstoten verdwijnen de symptomen meestal wel. Op een huurflatje. 

---

En wie zich stiekem afvraagt wat nu in hemelsnaam met de Panther van Rilke werd bedoeld, maar het niet durft te vragen… hier het hele gedicht als tijdloze ode aan alle flatneurotici.

De Vollenhove flat in Zeist (ook wel de L-flat genoemd) werd opgeleverd in 1970 en is met 490 Meter de langste flat van Nederland. De kolos heeft gezelschap van de Montessori flat, de Gero flat, de Torenflat en de Winkelcentrum flat. Het ensemble is ondanks de grootte moeilijk zichtbaar door de inmiddels hoog opgeschoten bomen en is vooral aanwezig door de betonnen geluidswal (de luifel) over de A28 die speciaal voor dit complex werd aangelegd.
Wie je al die schoonheid zelf ervaren? Rij dan naar de Laan van Vollenhove in Zeist. De rest wijst zich vanzelf.