Rond de jaren ’80  werd Nederland geteisterd door een langdurige pandemie: heroïne. Die veroorzaakte talloze doden, intens leed en immense materiële schade. En je kon je er niet tegen inenten. Integendeel zelfs.

Het verbluffend hoe snel dat in vergetelheid is geraakt.

Dat verschijnsel concentreerde zich in Nederland op verschillende plaatsen. Vooral het winkelcentrum Hoog Catharijne kreeg door de aanwezigheid van junks een bedenkelijke reputatie die het nooit meer echt is kwijtgeraakt. 

Station en winkelcentrum, megalomaan vormgegeven in de jaren ’70, bleken ideaal voor allerlei activiteiten die de planners niet hadden voorzien. Het complex vormde een perfecte verblijfplaats voor verslaafden: winkels om te stelen, klanten om te bedelen en bloembakken om de dope te verstoppen. En ook nog een enorme hoeveelheid fietsen om te verhandelen. Daarnaast boden de verlaten winkelpassages en gangen na gedane arbeid een ideale slaapgelegenheid. Zo werd de voorgeprogrammeerde leefomgeving steeds meer het exclusieve domein van de verslaving, prostitutie en criminaliteit. 

Een van de meest macabere epicentra van de epidemie was ongetwijfeld het tunnelcomplex van expeditiestraten onder het hoofdgebouw. Het was een no-go zone waar behalve verslaafden niemand kwam. De Junkentunnel was duidelijk zichtbaar en toonde voorbijgangers open en bloot het hele groteske scala van verloedering tot dood. Toen heel gewoon, nu ondenkbaar. Die spookachtige plek is inmiddels weer veilig, maar het sfeertje hangt er nog steeds. 

En het bijzondere is dat vrijwel alles nog intact is: het beton, de bestrating, de wanden, en zelfs gedeeltes van het plafond. Alleen de junks zijn weg.  Als je weet wat zich hier ooit afspeelde is dit een beklemmende en bijzondere plek, een lieu de memoire.

Slagveld van de jaren tachtig. 

Hoog Catherijne is inmiddels zo gerenoveerd dat het niet meer voorstelbaar is dat zich hier onze eigen killing fields bevonden. Die tunnels vormen een van de weinig tastbare herinneringen aan dat vergeten maatschappelijke slagveld van de jaren ’80. 

En er is een hoop om te herinneren: een generatie van verslaafden, doden en nabestaanden. Allemaal slachtoffers. En waarvan eigenlijk? Misschien wel gewoon van de tijdgeest. 

Het zou mooi zijn om daar eens een monumentje voor op te richten. Bijvoorbeeld hier.

---

De Junkentunnel is een van de weinige stukjes Hoog Catherijne die nog niet zijn gerenoveerd. Toegang: Spoorstraat(tussen Stationsplein en Catharijnesingel).
Inmiddels (2025) is de sombere tunnel verdwenen onder eigentijds verhullende platen. Ook is er 18 februari 2-25 een monumenetj eeverschenen. Het is van de hand van de kunstenaar Lukas Mergier. Voor het maken van het kunstwerk werkte Gemeente Utrecht samen met stichting Rechtop, Stichting GOUD.