In Wenen staat een bijzonder gebouwencomplex: het UNO-Center. De enorme torens hebben een fris-futuristisch uiterlijk en zien eruit alsof ze zo uit een Marten Toonder-strip komen. Dat past ook bij hun functie: het is geen gewone wereldse bebouwing, maar een deel van de wereld van de bovenbazen: de UNO.

De UNO-Stadt begon z’n geschiedenis in de jaren ’50. Wenen was een van de plekken waar de UNO (United Nations Organisation-tegenwoordig UN of VN) een permanente vestiging kreeg. Rond 1970 kreeg die status vorm in permanente bebouwing. Er werd een wedstrijd uitgeschreven waar vier ontwerpen als winnaar uit de bus kwamen. De eerste drie plaatsten gingen naar Brutalistische monsters die prima in het tijdsbeeld hadden gepast. De bijnamen die ze al vóor de bouw kregen –Wiener Mauer en Sargdecke (sarcofaagdeksel) zeggen eigenlijk al genoeg over het uiterlijk. Nummer 3 had geen bijnaam, maar was een complex dat via een enorme betonnen sokkel alles zou verbinden. Een soort internationaal Hoog Catharijne. Dat het elegante ontwerp nummer 4 toch nog won had niet te maken met esthetische visie, maar met praktische en financiële problemen.

Het complex is beslist de moeite waard. Basiselement is een Y-vormige structuur die naar believen kan worden uitgebreid.  Deze elementen bevatten liften en trappen en creëren een patroon van cirkelvormige binnenruimtes dat eindeloos kan worden voortgezet. Daardoor lijkt de UNO city  uit de lucht enigszins op de kenmerkende honingraatstructuur van Bijlmerflats. In tegenstelling tot de onfortuinlijke Nederlandse sociale woningbouw-woonmachine is de Weense versie echter wat bestendiger gebleken.

Cirkels van de UNO en honingraat van de Bijlmer

De Bijlmer hoorde op een gegeven moment niet meer echt bij Amsterdam. Het werd een sociaal probleemgebied dat z’n eigen weg ging. Inzet van Blauwhelmen was dringend gewenst, maar is nooit door de VN overwogen. Een leuk detail is dat het gebied van de UNO city ook niet bij Oostenrijk hoort. Het heeft een extraterritoriale status en wordt voor 7 shilling per jaar (echt waar) van de gemeente Wenen gehuurd.  Zonder blauwhelmen dus, maar wel met een eigen postzegel.

Het gebouw staat op pootjes: drie liftschachten aan weerszijden en een verzorgingstoren met drie extra pijlers in het midden. Weinig fundamenten dus. Erg handig op de slappe en onvoorspelbare bodem in het voormalige Donau-moerasgebied. Tussen die torens werden op ingenieuze de de kantoorverdiepingen opgehangen-ongeveer net zoals in het ooit populaire spelletje vier-op-een-rij.

Hangende kantoorverdiepingen tussen de steunpijlers.

Zo is het UNO complex dus een verzameling hangende verdiepingen die op een set individueel gefundeerde pijlers staan. Net zoals in de wereldpolitiek het geval is, kan zo’n fundament wel eens een heel eigen weg gaan waardoor de hele zooi instort. Zeker als de bodem modderig is. Om verzakkingen te voorkomen werden ze voorzien van hydraulische persen om eventuele Alleingang van de torens te voorkomen.

Van buiten een eenheid, maar eigenlijk een verzameling van zelfstandige bouwdelen die alleen door samenwerking en het vasthouden van hun plaats en functie die eenheid kunnen bewaren. Net zoals de UNO zelf. Hoewel die symboliek waarschijnlijk niet zo bedoeld was, is het wel een mooie afspiegeling van de werkelijkheid gebleken. De UNO-City staat er inmiddels al een dikke 50 jaar. De UNO zelf al meer dan 70 jaar. Laten we maar hopen dat dat nog lang zo blijft.

---

UNO City -ook Vienna International Centre (VIC) genoemd werd ontworpen door de Oostenrijkse architect Johann Staber (1928-2005). De bouw duurde van 1973 tot 1979. De Y-vormige torens zijn tussen de 48 en 120 meter hoog en bevatten zo’n 4500 kantoren, 9 conferentiecentra en nog een aantal andere voorzieningen. Er werken tussen de 3-en 4000 mensen. Ook praktisch opgeleiden waarschijnlijk, want het geheel is prima onderhouden en maakt, anders dan veel complexen uit de jaren ’70 een uitermate frisse indruk.  Het heeft een extraterritoriale status en is samen met Genève en Nairobi een van de deelkantoren naast de hoofdvestiging in New York.
Adres: UNO City-te bereiken met de U1. Uitstappen bij Bahnhof Kaisermühlen-VIC