In Ermelo vindt je geheimzinnige geometrische figuren die ooit met industriële precisie in het landschap zijn gesneden. Alsof ze van een andere planeet komen. Waren de Goden dus toch kosmonauten? En ligt het gelijk van Von Däniken al die tijd in de bossen van Groevenbeek verborgen? Nee, het is gewoon spitwerk van Romeinse legionairs van het Asterix-type. De klassieke oudheid is op het eerste gezicht geen onderwerp voor deze site. Lost places wel. Zeker als ze getuigen een rationele visie die heel eigentijds is. En dan zijn de Romeinse ingenieursproducten soms ineens heel passend. In Nederland zijn die kaarsrechte ontkenningen van de natuurlijke realiteit helaas bijna nergens zichtbaar. Behalve dus op … de Veluwe.
Dat is vreemd, want dat gebied maakte geen deel uit van het Rijk en Ermelo staat niet bekend als een metropool uit de klassieke oudheid. Het gaat hier dan ook niet om stedelijke bebouwing die voor de eeuwigheid bedoeld was maar om tijdelijke bouwsels: zgn marskampen.
Wat waren dat? Het Romeinse leger bewoog zich om allerlei redenen vaak door Germaans gebied. Daarbij werden, om te overnachten, of als oefening, tijdelijke kampementen ingericht die een bescherming boden tegen eventuele aanvallen. Daarbij zal ook de bewaking van de eigen troepen wel een rol hebben gespeeld denk ik. Zo’n kamp was dan wel tijdelijk, maar de opzet en bouw ervan vertoonden alle kenmerken van het gerationaliseerde Romeinse bouwen en denken. Een strak vierkant of parallellogram met vier uitgangen en omgeven door een spitsgracht. Alles kaarsrecht en op geen enkele manier rekening houdend met de omgeving. Ook in sociaal opzicht trouwens. Vooral dat laatste zal zeker indruk hebben gemaakt.
In Ermelo ligt zo’n kamp op de heide. Het was al lang bekend onder de naam ‘Heidensche Legerplaats’ totdat Holwerda rond 1920 definitief aantoonde dat we hier met Romeinse resten te doen hebben. Daar bleef het bij, totdat het enige jaren geleden door de nieuwe techniek van LIDAR mogelijk werd een reliëfkaart van het landschap te maken en bebouwing en bomen weg te rekenen. Die fantastische hoogtekaart bracht sporen aan het licht die anders nooit ontdekt zouden zijn. Bij een onderzoek naar grafheuvels in de omgeving viel een structuur op waarvan het vermoeden rees dat het hier ook wel een om een ander kamp zou kunnen gaan. Hij wijkt door z’n vorm af van andere menselijke structuren zoals akkerwallen die vergeleken met Romeinse aardwerken altijd wat amateuristisch aandoen.
Het kamp was dan wel tijdelijk bedoeld, maar de rationele agressie van de Romeinse vormen won het met gemak van de verwering zodat het 2000 jaar later nog duidelijk afsteekt tegen zijn omgeving. Een niets ontziende obsessie met functionaliteit die 20e-eeuws aandoet en toont dat ontwerp het soms van materiaal kan winnen. Benieuwd hoe onze tijd er over 2000 jaar bijligt! Ze liggen in het bos te wachten op verder onderzoek. Wie wil weten hoe het er waarschijnlijk uit heeft gezien moet naar de heide waar een gedeelte van het kamp is gerestaureerd. Wie wil weten hoe zo’n bijna onaangeroerd stukje wereldrijk er na bijna 2000 winterslaap bijligt moet de bosjes in. Een leuke troostprijs als je vluchten van Schiphol geannuleerd blijken te zijn omdat hun organisatie toch wat minder solide is dan die van de Romeinen.
Een modern aandoende lost place van bijna 2000 jaar oud die een originele historische sensatie geeft. En er is nog bijna niemand, alleen soms wat onwetende wandelaars die op een bankje Von Däniken zitten te lezen.
Het tweede Romeinse kamp bij Ermelo werd bij toeval ontdekt bij het onderzoeken van grafheuvels in LIDAR data. Na archeologisch onderzoek werd bevestigd dat de rechte lijnen inderdaad van Romeinse oorsprong waren. Een klein hoekje is al gereconstrueerd, maar de rest ligt er nog volkomen onberoerd bij. Het is wel even speuren en nadenken omdat de vormen in de loop der tijd wel wat verweerd zijn. Omdat de bomen op het tracé zijn gemarkeerd met oranje stippen is het echter onduidelijk of dat nog lang zo blijft. Het zou dus best wel eens kunnen dat haast geboden is als je deze plek nog als lost place uit de oudheid wilt beleven. Makkelijk is het trouwens niet: het vinden en volgen van de wal is-zoals de foto hieronder aangeeft behoorlijk lastig. Wie het wiul proberen krijgt gelukkig hulp: Een uitvoerig videoverslag van mijn moeizame en bij vlagen komische zoektocht door de jungle-achtige bosjes bij Ermelo is binnekort hier te vinden.
LIDAR is een techniek die het mogelijk maakt met een enorme precisie een hoogtekaart van een gebied te maken. Door nabewerking kunnen de kaarten worden aangepast zodat de informatie gefilterd kan worden weergegeven. De mogelijkheid begroeiing weg te rekenen maakt het mogelijk om details zichtbaar te maken die tot voor kort aan het zicht werden onttrokken. Zo vormen ze een fantastische schatkamer voor archeologen en hebben al tot heel wat nieuwe ontdekkingen geleid. Zelf rondstruinen is ontzettend leuk en kan heel makkelijk: De LIDAR kaarten van Nederland zijn te vinden op het portaal van het AHN.
https://www.ahn.nl/ahn-viewer
Troosteloos Optimisme 