De aloude wens om een ideale samenleving af te dwingen vertaalde zich vanaf de jaren ’60 in het bouwen van rationalistische woonmachines om weerloze mensen het paradijs in te duwen. In Berlijn verslikte zo’n bedillerige betonnen opvoeder zich in de realiteit. Het is het Die Schlange, een betonbrutalistisch monster dat boven een Autobahn werd gebouwd.

Het complex dankte zijn ontstaan aan het schreeuwende ruimtegebrek in het toen nog geïsoleerde West-Berlijn. Om zowel auto als burger een plaats te geven werd besloten ze te combineren in een bewoonbare tunnel. De snelweg werd ingepakt in een enorm betonblok van 600 meter lengrte dat als een soort Star-Wars ruimteschip plaats bood aan duizenden permanente passagiers. De reis ging naar utopia.

De slang bezat niet allen een tunnel voor auto’s, maar was ook voorzien van een lange binnenstraat die als een betonnen slokdarm alle menselijke bezoekers distribueerde over de voor hen in gereedheid gebrachte verblijfplaatsen. Net als en echte darm was het de bedoeling dat er iets met het voedsel zou gebeuren: de lange tunnel was geconcipieerd als demokratiese ontmoetingszone voor vrolijk samenlevende krietiese wezens die in die zorgvuldig uitgedokterde omgeving een ideale sociale darmbiotoop zouden verwezenlijken.

Ondanks de idealistische plannen van de ontwerpers bleek de slang geen omnivoor, dus het ging het na de opening meteen al goed mis. De slang slikte z’n bewoners moeiteloos in, maar het spijsverteringssysteem bleek niet goed met infecties te kunnen omgaan. Zo werd het betonnen organisme al snel overgenomen door allerlei criminele types die daar naar hartenlust konden spuiten en dealen. Dat zorgde voor obstipatie waardoor al het vuil niet werd uitgescheiden maar binnenin bleef rotten. Door die ongehinderd opererende parasieten werd het stinkende monster al snel een soort fort voor jeugdbendes die niet alleen het binnenste aantasten maar vanuit hun stevige bunker ook de omgeving terroriseerden. Holistisch ingestelde lezers weten dat lichamelijk ongemak zich ook vertaalt in gedrag. Dat leidde er toe dat de slang al snel als een geestelijk gestoord reptiel zijn omgeving begon te verpesten.

Rond 2000 werd de slang flink onder handen genomen. Door een sociale darmspoeling werden de probleembewoners verwijderd en vervangen door wat beter verteerbaar voedsel. Naast dat ingrijpende dieet kreeg het betonnen reptiel een afweersysteem bestaande uit een groot aantal deuren die zijn ingewanden alleen toegankelijk maakte voor bezoekers met de juiste sleutels.

Die vaccinatie bleef niet zonder gevolgen. De slang werd een brutalistische patiënt die ook geestelijk werd platgespoten. Het slaperige winkelcentrum blinkt sindsdien uit door truttigheid en er gebeurt helemaal niets. Het is er griezelig rustig en het aantal rollators is onrustbarend hoog. Om de patiënt stabiel te houden probeert de woningbouwvereniging krampachtig jonge paren naar het sociale organisme te lokken om die door het offeren van hun levenskracht te revitaliseren Een soort sacre du printemps in beton.

Zo werd het revolutionaire sociale woonorganisme een burgerlijke oase van saaiheid, rust en regelmaat. Naast mensenoffers verslindt het ook een hoop geld. Dat zal nog wel even zo blijven want onlangs werd de betonnen slapjanus op de monumentenlijst geplaatst. Net zoals een burgerlijk geworden ’68er met een koophuis die stiekem lid is van de VVD.

Muziek: Stravinsky: Danse de la Terre:

Die Schlange-voluit: Autobahnüberbauung Schlangenbader Straße-werd tussen 1976 en 1980 ontworpen en gebouwd over de Autobahn 104 in Berlijn-Wilmersdorf. Het gebouw volgt de kromming van de Autobahn, heeft een lengte van 600 meter en bereikt hoogtes tot 46 meter. Het bevat 1046 woonheden en is daarmee een van de grootste sociale woningbouwwooncomplexen van Europa. Het maakte deel uit van de inspanningen om het geiosleerde en door ruimtegebrek geplaagde west Berlijn te voorzien van gecomprimeerde en ruimtebesparende sociale woningbouw. Sinds 2017 staat het op de monumentenlijst.
Adres: Schlangenbader Strasse-Berlin Wilmersdorf.