In 1970 was het nationale bouwwerk dus eindelijk af. Het was groots van buiten, maar hol van binnen. Net zoals die natie die op dat moment hard toe was groot onderhoud. Het koningshuis had geleden onder de Koningskwestie, Kongo was onafhankelijk, de taalstrijd was net goed op stoom gekomen en de Waalse industrie, ooit motor van de vooruitgang, was bezig met een langdurige en kostbare doodstrijd. Ondanks het Vaticaans concilie was ook de ontkerkelijking flink begonnen zodat het resultaat van alle inspanningen eigenlijk een enorm anachronisme opleverde dat in alle opzichten beter in Franco’s Spanje paste dan in België.

Dat de natie zo goed als verdwenen was lag niet aan het ontwerp. Dat voorzag namelijk in een ruim bemeten rondgang langs de koepel om het land aan vier zijden te kunnen zegenen.

Dat is waarschijnlijk niet vaak genoeg gebeurd, want een wandeling over die rondgang laat juist uitstekend zien wat zich in de hoofdstad gedurende de bouwtijd voor rampen hebben voltrokken. Daarom is dit Grote Nutteloze Werk toch nog ook ongewild het morele middelpunt van België. Alleen niet actief, naar passief.

De basiliek is voorzien van 2 liften die je tegen een redelijke vergoeding naar het terras voeren. Daar ontvouwt zich een fantastisch panorama waar allerlei hoogte-, maar vooral ook dieptepunten van het Belgische experiment uitstekend zichtbaar zijn.

Laten we snel even een rondje lopen:

In het noorden zien we het paleis van Laken waar na in WO II de koningskwestie het land flink verdeelde. Draaiend naar het oosten staat een laatste schoorsteen te roken als verwijzing naar de rottende materiële en sociale resten van België ’s industriële verleden.

In de as van de kerk scheurt de Leopold II Laan de stad in 2 delen en verwijst hardnekkig naar deze monarch die zelfs in zijn eigen tijd al de paria was van alle andere koloniale machten. De laan daalt af naar het permanente verkeersinfarct van de Brusselse binnenstad. Het allegaartje van hoge kantoorgebouwen markeert de voormalige Noordwijk die in de jaren ‘60 en ‘70 voortvarend werd gesloopt in het kader van het Manhattan project. Dat resulteerde in een zielloze kantoorwijk die vooral uitblinkt door zijn slechte ligging en het al genoemde verkeersinfarct. Een blijvend monument voor ondernemer-politicus en premier Vanden Boeynants (VDB) die het erdoor drukte.

Wie héél goed kijkt ziet nog net wat restjes van het Brabantse verleden tussen de her en der oprijzende hoogbouw die volstrekt liefdeloos in het toch al troosteloze stadslandschap is neergeprakt.  Menneken Pis is hier natuurlijk onzichtbaar, maar de gedachte aan blote jongetjes is voldoende in de katholieke kerk verankerd om dat gemis meer dan goed te maken. Het misbruik daarvan en het daarmee samenhangende falen van het Belgische justitionele apparaat wordt meer dan uitstekend verbeeld door het kolossale paleis van justitie richting Zuidwesten. Het feit dat het al sinds 1990 in de steigers staat geeft weinig hoop dat daar snel iets aan gebeurt. Charleroi ligt achter de horizon, maar even verder ven naar het zuiden doemen de flats van Molenbeek, Belgie’s probleemwijk no. 1, op in al hun haveloosheid. Dat alles te midden van een allegaartje van vormloze woonwijken en flats van de beminde gelovigen. Die zijn inmiddels trouwens ontkerkelijkt of bezoeken andere godshuizen die her en der in het vreemde stadsgebergte te zien zijn.

Te midden van die smoezelige Belgische geschiedenis staat alleen het Atomium nog vrolijk te blinken. Het verwijst naar die andere stralende toekomst die wat anders uitpakte. Wat dat betreft een waardige buur van deze laatste grote Europese basiliek.

Een van de grootste kerken van de wereld als mislukt panopticum van een ontkerkelijkt land dat eigenlijk nog steeds niet echt bestaat… Wil je België een beetje leren kennen dan is dit misschien wel het beste startpunt. Absoluut het bezoeken waard. Groots uitzicht, vervelend inzicht. Dat was vast nooit de bedoeling geweest.

De Basiliek op de Koekelberg (Nationale basiliek van het Heilig Hart te Koekelberg)  is een van de grootste kerken ter wereld: 141 meter lengte , 107 grootste breedte,en een hoogte van maar liefst 89 meter. Hij werd gebouw naar ontwerp van Albert van Huffel. (1877-1935). De wijding was in 1951, maar de voltooiing liet op zich wachten tot 1970. Die bouwgeschiedenis is goed te bekijken in een gedeelte van de kerk dat aan de Zwartzusters is gewijd. Er is daar uiteraard de mogelijkheid een financiële bijdrage af te geven. Een meer directe toegang tot de hemel krijg je door dat geld te besteden aan de lift die je naar het panoramaterras brengt.
Adres: Koekelberg, Brussel. Vinden gaat vanzelf.