De binnenstad van Tilburg wordt opgeleukt door een enorm kernwandgebouw dat als een betonnen hooggebergte in de binnenstad is verrezen. 
Een kernwandgebouw? Wat is dat? Dat is een ‘lang gelaagd en geknikt gebouw dat als een muur de stedelijke ruimte begrensd’. Ontzettend geliefd tussen pakweg 1960 en 1980. Ze zijn vaak het middelpunt van grotere bouwprojecten en slingeren zich als een betonnen Himalaya door een-liefst al bestaande-stad. Een soort tektonische gebergtevorming door architecten dus. Zonder aardbevingen weliswaar, maar minstens zo verwoestend. 

In Tilburg is dat best aardig gelukt. De Katterug-want zo heet het gevaarte- kwam in de plaats van de volkswijk Koningswei die hoognodig aan sanering toe was. Gebouwd werd er tussen 1964 en 1975. Het vooruitgangsoptimisme spat er dan ook van af. De Katterug vormt door de toenemende hoogte een verbinding tussen de binnenstad en de griebus van het Koningsplein. Het gebouw heeft galerijen aan beide zijden waardoor het geen voor-en achterkant heeft. De overspanning van de Paleisring geeft ruim baan aan de auto en maakt betaalbaar wonen boven de uitlaatgassen voor iedereen toegankelijk.

Bedenker en bouwer van dit stukje stedenschoon is Henk Bakema het bekende duo Broek en Bakema dat in de jaren 60, tot ‘80 grote faam verwierf met het bouwen van betonnen monsters en het saneren van binnensteden. Het liefst met flinke kernwandgebouwen natuurlijk.

Wie het echt mooi vindt heeft pech, want het project werd slechts gedeeltelijk voltooid. Als troostprijs een plaatje van het de oorspronkelijke pan. Heb je de huidige Katterug ontdekt, dan zie je dat die in verhouding tot de geplande geluksplek maar betrekkelijk klein is.

Lelijkste plek van Brabant

De visionaire plannen van het alwetende duo werden gretig omarmd door gemeentebesturen. Bij de bevolking konden ze van meet af aan op iets minder enthousiasme rekenen. De Katterrug werd in 2019 uitgeroepen tot ‘de lelijkste plek van Brabant’. Naast die wat negatieve waardering is het visionaire gevaarte ook in praktisch opzicht een flop gebleken. Het heeft dan ook de aantrekkingskracht van kerkhof. Hoe dichter bij die Katterug, hoe armoediger de winkels. Dat is niet zo vreemd, want een tekentafel en een ideologie zijn tijdgebonden en wonen niet. En wat moet de bezitter van dat mislukte experiment ermee? Een trotste bezitter worden!

En het ziet ernaar uit dat dat gaat lukken ook: De Op de Biënnale van Venetie (dat is die mooie stad waar Broek en Bakema hij nooit iets hebben gebouwd) werd het geprezen als een ‘sleutelwerk van Bakema en een mooi voorbeeld van zijn ideologie’. Dat is een opsteker voor Tilburg! Door die waardering van mensen ‘die het weten kunnen’ kan de stad zich toch nog trots presenteren met een heel bijzondere aankleding van de binnenstad.

Iets heel lelijks dat dus toch heel mooi blijkt te zijn! Het klinkt als een sprookje… Misschien moeten ze in Tilburg de Kleren van de Keizer nog maar eens lezen.

De Katterug
Architectenbureau Broek en Bakema
Realisatie tusen 1964 en 1975
Kernwandgebouw als onderdeel van een groter onvoltooid stadsvernieuwingsproject. Gebouwd over de Paleisring. De klimmende bouwmassa vormt een verbinding tussen tussen binnenstad en Koningsplein.
Plaats: Paleisring, Tilburg.